„Dyskryminacja
to gorsze traktowanie ze względu na cechę osobistą. Jest to
kwalifikowana forma nierównego traktowania osoby ze względu na
jakąś jej cechę osobistą, bez racjonalnego uzasadnienia.”1
Powody dyskryminacji, podawane przez dyskryminujących- nigdy nie mają racjonalnego uzasadnienia, gdyż sama dyskryminacja jest sprzeczna z zasadami cywilizacji zachodniej, wywodzącej się z trzech źródeł: antyku grecko-rzymskiego, chrześcijaństwa i oświecenia.3
Bezwzględny zakaz dyskryminacji, wynika wprost z zasady równości wobec prawa, a od tej fundamentalnej reguły- nie ma i nie może być odstępstw ani wyjątków.
Dyskryminacja, co do zasady- sprzeczna jest z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka ONZ, art. 74, Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 145.
W 2003 roku, Polska kandydowała do Unii Europejskiej, a więc koniecznym było dostosowanie obowiązującego porządku prawnego do zasad Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Gwarancją równych szans dla osób niepełnosprawnych- bez względu na jakąkolwiek cechę osobistą, są "Prawa Podstawowe" zapisane w art. 20: "Wszyscy są równi wobec prawa." i w art. 21 ust. 1: "Zakazana jest wszelka dyskryminacja w szczególności ze względu na (...) urodzenie, niepełnosprawność, wiek" 6
Wreszcie, także Konstytucja RP z 1997 roku w art. 32 ust. 2 postanawia, że „Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.”2
28 listopada 2003 r.
Sejm uchwalił, a prezydent Aleksander Kwaśniewski- podpisał ustawę
o świadczeniach rodzinnych, gdzie w art. 17. 1b:
Niepełnosprawni zostali podzieleni na „lepszych” i „gorszych”- z uwagi na moment powstania
niepełnosprawności, a nie z powodu aktualnego stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej. Oczywisty absurd- teraźniejsze i przyszłe życie inwalidów, nie zależy od tego, kiedy i jak zaczęła się ich niepełnosprawność- co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr.
Prawdziwa intencja ustawodawcy, wydaje się dość oczywista- pomóc nielicznym- czyli- niepełnosprawnym już przed uzyskaniem pełnoletniości, kosztem starszych, szczególnie najstarszych- powyżej 75 roku życia- non-stop wymagających opieki.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 roku, potwierdził niekonstytucyjność przepisu różnicującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi osoby niepełnosprawnej, zależnie od momentu powstania niepełnosprawności tej osoby.
Do końca kadencji ówczesnych koalicjantów z PO i PSL, nie było reakcji legislacyjnej na ten wyrok. PiS- po przejęciu władzy w 2015 roku, także nie zmienił ustawy.
Złe prawo urodziło zatrute owoce w postaci decyzji Ośrodków Pomocy Społecznej w całej Polsce, podległych administracji samorządowej- burmistrzom, prezydentom, wójtom gmin.
Osoby decyzyjne w samorządach, nie przyjmują do wiadomości tego co widać na załączonej fotokopii z Internetowego Systemu Aktów Prawnych:
Nadal wydają decyzje wbrew wyrokowi Trybunału sygn. Akt K 38/13.… odmawiające przyznania opiekunom świadczenia, ponieważ… nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność.
Czy tak można? Otóż, nie można!
Z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wynika, iż orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, Co prawda, w tym przypadku Trybunał nakazał przeprowadzenie zmian bez „zbędnej zwłoki”… co w rozumieniu polskich władz oznacza… nie teraz, nie już, bez pośpiechu... co jest, jawną obstrukcją legislacyjną i grą na zwłokę.
Takie pomiatanie obywatelami jest możliwe, ale nie tym razem, ponieważ w art. 190 ust. 3: „Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę”. Zatem- po 23 kwietnia 2016 roku- prawomocne obowiązywanie tego wyroku, nie budzi wątpliwości.
Rażące naruszenie prawa zachodzi nie tylko wtedy, gdy istnieje oczywisty dysonans pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją administracyjną, ale także wówczas, gdy organ administracji samorządowej, wyda decyzję- w oczywisty sposób- sprzeczną z prawem unijnym i tak właśnie jest w omawianym przypadku7
W sposób oczywisty- bezprawna jest decyzja Wojewody Pomorskiego w związku z wypłacanymi świadczeniami pielęgnacyjnymi opiekunom osób z niepełnosprawnością przez sopocki MOPS: „Mowa o świadczeniach pielęgnacyjnych, które Gmina Sopot wypłaca opiekunom osób niepełnosprawnych. 10 lipca {2019 roku} Prezydent Sopotu otrzymał decyzję Wojewody Pomorskiego nakazującą zwrot części środków finansowych (846 310,26 zł), za wypłacone świadczenia pielęgnacyjne opiekunom osób z niepełnosprawnością. Sopocki MOPS zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, nadal wypłaca świadczenie pielęgnacyjne wszystkim opiekunom, niezależnie od momentu powstania niepełnosprawności osoby, którą się opiekują.
Gmina Miasta Sopotu złożyła odwołanie od decyzji wojewody, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania wszczętego w tej sprawie, lub jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Tak też się stało.
Wszyscy opiekunowie mają prawo do równego traktowania i dlatego odwołaliśmy się od decyzji Wojewody. Szkoda, że mając tyle czasu, znając wyrok Trybunału Konstytucyjnego, rządzący skupili się na szukaniu luk w prawie- którego sami nie dostosowali do wyroku TK. Zdecydowanie większa korzyść byłaby gdyby skupili się na pomocy najbardziej potrzebującym i ich rodzinom. Sopot nadal, konsekwentnie wypłaca świadczenie pielęgnacyjne wszystkim opiekunom osób niepełnosprawnych, nie dzieląc ich na lepszych czy gorszych. Decyzja ministra to krok w dobrym kierunku. Mam nadzieję, że w ślad za nią pójdą korzystne dla niepełnosprawnych i ich rodzin, długo wyczekiwane zmiany w prawie- nie kryje radości z decyzji ministra, prezydent Sopotu Jacek Karnowski.”8
Jednak za tym „krokiem w dobrym kierunku” nie poszedł następny- przeciwnie- w kwietniu 2021 r. Wojewoda po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zażądał zwrotu już nie 850 tys. zł ale prawie 2,5 mln. RPO (Rzecznik Praw Obywatelskich) ponownie skarży tę decyzję do Ministra Finansów.9
Tym razem jednak Minister nie uchylił decyzji Wojewody, ale skierował do NSA i w konsekwencji- „Sopot poczeka dłużej na decyzję w sprawie świadczeń pielęgnacyjnych” 10 Takie postępowanie, to tylko strata czasu i pieniędzy podatników oraz proszenie się o interwencję Komisji Europejskiej. Ponadto, zgodnie z art. 22 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej do zadań wojewody należy nadzór nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił standardy.11 Rząd w rozporządzeniach i decyzjach, zobowiązany jest do stosowania konstytucyjnej dyrektywy, że
rozstrzygnięcia TK są decyzjami prawotwórczymi.12
Wobec tego bezsensowne jest zaskarżanie decyzji do Ministra Finansów, ponieważ nie to ministerstwo jest właściwym w sprawach zabezpieczenia społecznego. Oczywiście, także decyzje w zakresie pomocy społecznej, generują budżetowe koszty, co jednak nie oznacza, że sprawą świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów, powinien zajmować się Minister Finansów. Skierowanie „sopockiej sprawy” świadczeń pielęgnacyjnych do sądu administracyjnego jest bezcelowe, przede wszystkim dlatego, że
O czym przekonuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, uchylające decyzję odmawiającą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu uwzględnienia tej przesłanki negatywnej, przez prezydenta miasta reprezentowanego przez dyrektor OPS.13
Z uwagi na oczywistą bezskuteczność sprzeciwu- prezydenci (burmistrzowie) miast lub wójtowie gmin, nie powinni odwoływać się w tego typu sprawach do sądów administracyjnych.
Walka z dyskryminacją- nigdy i nigdzie, nie była łatwa- wymagała wielu poświęceń- Nelson Mandela w imię walki z apartheidem w RPA, spędził w więzieniu wiele lat- ale- w obecnych czasach- zdecydowanie spadła tolerancja dla zachowań władz państwowych o charakterze antyegalitarnym i dyskryminacyjnym, co szczególnie odczuwalne jest w Europie. Nawet najmniejsze, z pozoru błahe i mało istotne objawy wykluczenia, pozbawienia praw z powodu braku równości i dyskryminacji, są piętnowane i usuwane.
Już najwyższy czas, aby sławetny artykuł 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych- bezpowrotnie zniknął z polskiego porządku prawnego!
Ⓒ Piotr Medyński
___________________________________________
1Art. 32 - Równość i zakaz dyskryminacji, Biuletyn Informacji Publicznej RPO,https://bip.brpo.gov.pl/pl/kategoria-konstytucyjna/art-32-rownosc-i-zakaz-dyskryminacji
2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 2009 nr 114 poz. 946 21.10.2009
3 Zachodnia cywilizacja, nasza tradycja - Fundacja Republikańska, fundacjarepublikanska.org [dostęp 2021-01- 21] (pol.).
4Powszechna Deklaracja Praw Człowieka,Paryż 10.12. 1948 r., w: http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/onz/1948.html
5Dz. U.1993.61.284, Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Rzym 4. 11. 1950 r.
6Dz. U. UE. C.2007.303.1 https://lexlege.pl/podst-pr-ue/art-21/
7tamże
8https://www.miasta.pl/aktualnosci/sopot-minister-uchylil-decyzje-wojewody-w-sprawie-swiadczenia-pielegnacyjnego
9Sopot ukarany za pomoc opiekunom dorosłych osób z niepełnosprawnościami. RPO odwołuje się od decyzji wojewody. Data: 2021-05-28 https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/sopot-ukarany-za-pomoc-opiekunom-doroslych-osob-z-niepelnosprawnosciami-rpo-odwo%C5%82uje-si%C4%99-od-decyzji
10 M. Topolewska,Sopot poczeka dłużej na decyzję w sprawie świadczeń pielęgnacyjnych ,https://serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad/artykuly/8263862,finanse-samorzadow-sopot-swiadczenia-pielegnacyjne.html
11sygnatura akt: NK-II.4131.84. 2014.AK w: Wojewoda sprawuje nadzór nad wszystkimi zadaniami ośrodka pomocy społecznej, Rzeczpospolita 26.05.2014, https://www.rp.pl/praca-w-samorzadzie/art12467131-wojewoda-sprawuje-nadzor-nad-wszystkimi-zadaniami-osrodka-pomocy-spolecznej
12M. Safjan, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/archiwum/wystapienia-bylych-prezesow-tk/marek-safjan-2/
13SKO w Warszawie, sygnatura KO A/2152/Sr/23 z 12 kwietnia 2023.




